Drukuj
Kategoria: historia sw fasoli
Odsłony: 1665
altSą różne odmiany fasoli. Spośród ponad dwustu gatunków, w celach spożywczych uprawia się dwadzieścia. To warzywo uprawiane jest obecnie na całym świecie. Potentaci w tej dziedzinie to Chiny, Meksyk, Argentyna, Chile.  Ojczyzną fasoli, którą ceniły legendarne plemiona Majów, Inków i Azteków, jest Ameryka Środkowa i Południowa. Znali fasolę też starożytni Rzymianie, ale w Europie uprawa fasoli została rozpowszechniona po erze wielkich odkryć geograficznych, natomiast w Polsce za sprawą Włoszki na królewskim tronie - Bony. Gatunek fasoli wielokwiatowej, tycznej "Piękny Jaś", będący dziś symbolem doliny Dunajca, był uprawiany w XIX wieku w dolinie Dunajca , Raby i Wisły  na większą, niż ogrodową skalę. Dotąd bowiem różne gatunki tego warzywa były uprawiane w ogrodach botanicznych, przyklasztornych oraz w ogrodach zielarskich, często jako roślina ozdobna. Mimo, że od dawna "Piękny Jaś" był jednym z najważniejszych składników miejscowego menu oraz produktem eksportowym doliny Dunajca, nikt nie zawracał sobie szczególnie głowy opisem uprawy, genealogią gatunku. Ot, fasola była i traktowano to jako rzecz oczywistą.
Wskazuje na to kilka faktów: w 1965 roku Piękny Jaś zostaje zgłoszony do krajowego rejestru odmian miejscowych, potem pojawia się na listach odmian roślin uprawnych, by w końcu być wycofaną z Rejestru Odmian Oryginalnych. Jak istotna kwestią było zorganizowanie przedsięwzięcia pod nazwą Święto fasoli pokazują perypetie związane z rejestracją "Pięknego Jasia" jako produktu tradycyjnego Małopolski. Aby zarejestrować produkt tradycyjny, należało złożyć wraz z wnioskiem notki książkowe, prasowe i inne o rejestrowanym produkcie liczące sobie co najmniej 25 lat. Okazało się, że nie jest to łatwe. Na szczęście wyszukano zapisy na temat fasoli w dziele życia Jana Świątka, epopei etnograficznej "Brzozowa i okolice Zakliczyna nad Dunajcem", a także notkę w Kronice Parafialnej w Tropiu. Dzięki wspólnej pracy RCTiDK w Zakliczynie, Małopolskiej Izby Rolniczej oraz MODR, 16 listopada 2006 roku, fasola "Piękny Jaś z doliny Dunajca" znalazła się na liście produktów tradycyjnych Małopolski. Kolejnym etapem było staranie się o uznanie fasoli "Piękny Jaś" przez Unię Europejską jako produkt regionalny i prawnie chroniony na rynkach Unii - stało sie to faktem w 2011 roku.